Хүннү ба Аттила

Хүннү улсын тухайд

МЭӨ I мянган жилийн тэртээгээс Монгол нутагт олон овог аймгууд зэрэгцэн оршиж ирсэн бөгөөд тэдгээр овог аймгууд Хятадын Хан улс болон Юэчжи зэрэг том аймгуудаас газар нутаг, хүн ардаа хамгаалахын тулд нэгдэн аймгийн холбооны зохион байгуулалтанд оршиж байв. МЭӨ 209 онд Хүннү аймгийн холбооны зонхилогч Түмэн шаньюйн хүү Модун аймгийн холбоогоо өргөжүүлэн тэлж, Төв Азийн түүхэнд нүүдэлчдийн анхны төрт улсыг байгуулан өөрийгөө Хүннү улсын хаан буюу шаньюйд өргөмжилжээ. МЭӨ III зууны үед Хүннүгийн зүүн талд орших Дунху аймгийн холбоо, баруун урд орших Юэчжи аймгийн холбоо ихээхэн хүчирхэг байсан ба Хүннү улс байгуулагдан хүчирхэгжих шинжтэй болсонд ихэд эмээж байв. Хүннү улс Модун шаньюйн үед ихэд хүчирхэгжин Дунху, Юэчжи аймгийн холбоодыг довтлон доройтуулж, өнөөгийн Монголын умард хэсэг дэх малчин, цаатан, анчин, гөрөөчин овог аймгуудыг эзлэн газар нутгаа Байгал нуур хүртэл тэлжээ. Түүнчлэн баруун зүгт довтолж одоогийн Казахстан улсын газар нутагт оршин амьдарч байсан нүүдэлчин малчин Усунь аймаг болон Дорнод, Өрнөд Туркестаны 36 том, жижиг хотуудыг байлдан эзэлж, Хүннү улсын эрхшээлд оруулсан билээ. Хүннү улс нь Монгол, Түрэг, Манж-Тунгус, Иран /Юэчжи/ зэрэг Урал-Алтай, Энэтхэг-Европын язгуурын янз бүрийн хэлтэй аймаг овгуудаас бүрэлдэж байв.

Н. М. Пржевальский- Монгол орноор

Н. М. Пржевальский 1839 оны 3 дугаар сарын 31-нд Смоленскийн Кимборово тосгонд төрсөн бөгөөд Оросын аялагч, байгал судлаач, Оросын газарзүйн нийгэмлэгийн жинхэнэ гишүүн. Тэрээр Төв азид 5 судалгааны аялал зохион байгуулсан бөгөөд 1878 онд Шинжлэх ухааны академийны хүндэт гишүүн, 1886 онд хошууч генерал цол хүртжээ.

Тэрээр 1855 онд Смоленскийн гимназыг дүүргээд Москвагийн Рязанын явган цэргийн ангид унтер офицер бол дараа нь Полоцкийн ангид шилжжээ. Тэндээсээ Ерөнхий штабын сургуульд элсэн оржээ. Академиа төгсөөд Польшруу томилогдож Варшавын юнкерийн сургуульд түүх- газарзүйн багшаар ажиллаж байжээ. Энэ үеэс тэрээр Африкийн аялагч судлаачдын нээлт, тэдний ажлыг сонирхон судлаж эхэлжээ. 1867 онд Төв азийн Уссурын хязгаарт судалгааны баг зохион байгуулан ажиллажээ.

Халх голын дайн

1.      Халхын голын дайны эхлэл

1927 онд Японы эрх баригчид Азид хүч түрэмгийлэх зорилгоо тодорхойлсон “Танакагийн мемарандум” хэмээх баримт бичгий баталсан байна. Японы эрх баригчид Манжуур, Монголын газар нутаг руу санаархаж байсан нь Манжуураар Ази, Европыг холбосон төмөр зам өнгөрдөгийн дээр байгалийн баялаг ихтэй нутаг байсанд оршино.

Монголчуудыг Монголжуу, Монгол улсыг олон ястны болгосон нь

                                                          Др. Л. Мөнх-Эрдэнэ  (Австрийн ШУА)

Удиртгал

Монгол улсыг сэргээн байгуулагчдын нэг үндсэн зорилго нь Монголчуудын үндсийг хамгаалах явдал байсан билээ. Монголчууд “язгуурын нэгэн өвөг овгийн” (Очир, Пүрвээ 1982: 279, 142), “нэгэн угсааны яс махны төрөл”, “нэгэн үндэсний тул” “зүй нь жаргавч, зововч төрөвч үхэвч хамт болбаас зохино” (Магсаржав 1994: 41-2, 55) гэж тэд үзэж байжээ.  Тэдний хувьд Монголчууд бусдаас ангид “сургаал, шашин, хэл бичиг, үсэгтэй” (Магсаржав 1994: 41, 19) байлаа.

Дундад зууны Европын Феодалын систем

Самурай НТ200-1500 он

Хубилай хаан- Хувилгаан салхи

https://www.youtube.com/watch?v=6G-awd1CNJQ

Куликовын тулалдаан

1380 оны Куликовын талд болсон тулалдаанд Алтан Ордын Мамайн цэргүүдийг оросууд ялсан байдаг. Энэ тулалдааныг оросууд Алтан Ордын ууцыг хугалсан тулаан хэмээн нэрлэдэг боловч энэ явдлаас хойш нэгэн зууны туршид монголчууд оросыг захирч байсан юм.

Куликовын тулалдааны түүх номын чимэглэл зураг, XVI зуун.

Гегелийн диалектик ба 1924 оны үндсэн хууль

Өгүүллийн товч утга: Энэхүү илтгэлээр Дэлхийн II дайны дараагаар гаарсан Иргэншилийн онол болон Марксист онолын зөрчил 1920-иод онд талын Монголд хэрхэн явагдсан болон энэхүү зөрчил Монгол улсын үндсэн хуульд ямар нөлөө үзүүлснийг өгүүлэхийг зорьлоо.

Ар Монголоос Манж Чин улсад залгуулж байсан алба\1691-1911\ номын тухай

Цэрэнгийн Насалбалжир

\1905-1977\

Төрсөн газар: Сайн ноён аймгийн Сайн ноёны хошуу \Өвөрхангай аймгийн Нарийнтээл сумын нутаг Эхэн халгайт \

Эцгийн нэр: Цэрэн\Цэрэнхүү\

Боловсрол: 10 настайгаасаа эцгээрээ Монгол бичиг заалган сурсан

Цагаан өргөө - Бо Цю-и (VIII зуун)

 Хятадын яруу найрагч Бо Цю-и монгол гэрийг магтан шүлэглэсэн нь.

Сувдан цагаан мяндаснаас

Сул асгарсан бэлзэг

Сухай улаан зандангаас

Сугарч ургасан суварга

Хүрээ хийдүүд

Заяын хүрээ

Oдоогийн Архангай аймгийн Эрдэнэбулган сумын нутаг Булган уулын энгэрт 1631 онд Заяын хүрээг үүсгэн байгуулжээ.
ХYII зууны эцсээр Заяын хүрээнд Гүдэн сүм, Лавиран, Сэмчинг байгуулж, 1696 онд байгуулсан Гүдэн сүмийг нь хоёрдугаар Зая бандид Лувсанпэрэнлэй өөрийн лавиран болгосон байна. Лавирангийн дээд давхрын сүмийг шүтээний гурван сүм гэх бөгөөд баруун Гүдэнд үүрд нам гүм нойрссон Зая бандид хутагт Лувсанпэрэнлэй, Лувсанняндаг, Лувсанжигмэддорж нарын шарилыгоршуулсан гурван суварга, зүүн Гүдэнд тавдугаар хутагт Лувсанжигмэднамжилын шарил туc туc байдаг байжээ. Гол сүмд лам Чодог бурхныг тахиж, жасаа хурал хурдаг байсан бөгөөд дээд давхрын тасалгааны хутагтын номын санд эртний түүх, уран зохиол, шашны ном судрыгтөвд, монгол, хятад хэлээр төрөл ангиар нь ялган байрлуулж байжээ.

Түүхэн хүмүүс

1911 оны Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалын түүхэн зүтгэлтнүүд 

Зураач: Ц. Батжаргал

МОНГОЛ УЛСЫН АНXНЫ ЕРӨНXИЙ САЙД , САЙН НОЁН XАН ТӨГС-ОЧИРЫН НАМНАНСҮРЭН.

Хатанбаатар Магсаржав

https://www.youtube.com/watch?v=OkSMmiyaIms

“ТҮҮХ ДОМОГТ МӨНХӨРСӨН НУТАГ МИНУ” нэгдүгээр хэсэг

Их хааны Саарь хээрийн орд Халиут (Галуут)

 

Төв аймгийн Баяндэлгэр сумын нутаг дэвсгэр нь Монгол улсын төв хэсэгт орших бөгөөд түүхийн бүхий л цаг үеийн туршид Монгол нутагт тогтож байсан төрт улсуудын нутгуудын бүрэлдэхүүнд багтсаар ирсэн бөгөөд буурал түүхийн шарласан хуудаснаа олонтоо тэмдэглэн үлджээ. Тэр дундаа Галуут орчмын нутагт түүхийн нилээдгүй олон үйл явдлууд болж өнгөрсөн төдийгүй түүх соёлын багагүй дурсгал үлдэж хоцорсон байдаг.

Монгол гэрийн дүрслэл

Гэрийн дүрслэл- Хүннү улсын үе (хадны зураг)

Гэрийн дүрслэл- Ляо улсын үе
 (Нүүдэлчин лимбэний 18 аялгуу шүлэглэлт номын чимэглэл зураг)

Монголын түүхчид

http://mongolianhistorians.blogspot.com/

1805 Ю. А. Головкин- зургууд

Виктор Королков- Социализмын үеийн зурагт хуудас

Ш. Баатар- Монгол хүн ба Оцон шувуу

Оцон шувуу хийгээд монгол хүн хоёрын

ахуй бие aну ангид боловч

Орчлон хорвоод үлдэх тэмүүлэл aну

агаараа нэгэн буй за

(Цогтын чулууны бичгийн хувилбараас)

Өмнөд мөсөн далайн хязгааргүй мандалд сэлгүүцэн амьдрагч пингвин (penguin) хэмээх шувууг монгол хэлэнд "оцон шувуу" гэнэ. Умарт Азийн цээжинд оршин нэгэн буурай үндэстнийг дэлхий дахинаа "монгол" хэмээн нэрлэнэ.